Makassar 1 mei 1947
skip to main |
skip to sidebar
Mama, tante Marie (Petemoeder), tante Oda, oma, papa
Boroekoeweg
Cisca, Mirja en Guusje
mama in haar tuin
mama op blote voeten en nog sportief
1995 genietend bij tante Mona
verzwakt door ziekte
samen met haar kleinzoon Steve
1995 Mama en haar dochter Cisca, nu een stuk ouder...
voorheen Nederlands Nieuw Guinea
hoofdstad van Nederlands Nieuw Guinea
forever Sophia Jozephine Elizabeth Grillet
Aanbevolen links
Inhoudsopgave
google translate
Doop Cisca in Makassar, december 1947
Mama, tante Marie (Petemoeder), tante Oda, oma, papa
januari 1948 Makassar
1948, Makassar
1949, Makassar
Wat is echt?
“Wat is echt?” vroeg het Konijn op een dag, toen ze naast elkaar lagen, vlak bij de haard in de kinderkamer, voordat Nana op zou komen ruimen.
“Betekent het dat je van binnen iets hebt dat zoemt en van buiten een palletje?”
“Echt is niet hoe je gemaakt bent.” Zei het Leren Paard, “het is iets dat met je gebeurt. Als een kind lang, heel lang van je houdt, niet alleen om met je te spelen, maar ECHT van je houdt, dan wordt je echt.”
“Doet dat pijn?” vroeg het Konijntje.
“Soms wel,” zei het Leren Paard, want hij sprak altijd de waarheid. “Als je ECHT bent, dan geef je er niets om dat het pijn heeft gedaan.”
“Gebeurt het allemaal ineens, net als opgewonden worden?” vroeg het Konijntje, “of stukje voor stukje?”
“Het gebeurt niet allemaal ineens” zei het LerenPaard. “Je wordt het gewoon. Het duurt een hele tijd. Daarom gebeurt het niet vaak met dingen, die gemakkelijk breken, of scherpe randen hebben, of heel voorzichtig behandeld moeten worden. In het algmeen ben je – tegen de tijd dat je ECHT wordt, meestal kaal geknuffeld, en je ogen zijn eruit gevallen en je poten bengelen erbij en je ziet er haveloos uit. Maar dat geeft allemaal niets, want als je eenmaal ECHT bent, ben je niet meer lelijk, behalve voor de mensen die het niet begrijpen.”
Dit verhaal hing ooit in een wachtkamer van de fysiotherapeut, en raakte me diep. Het heeft te maken met de intentie waarmee je alles doet, nl. liefde, trouw, loyaliteit, toewijding, houden van - tot in den treure - niet in de steek laten als alles moeilijk gaat, maar juist tot het uiterste vechten voor datgene waarin je gelooft. Dit verhaal geeft de intensiteit aan waarmee je je leven kan bepalen, en waarin het niet de bedoeling is te kiezen voor de gemakkelijke weg, maar de weg via je hart, je 'hart-zelf', de weg van de liefde.
Cisca
1957 Hollandia Dock VIII
Biak december 1958
Ons huis in Biak
Boroekoeweg
1958 Biak, Boroekoeweg
Biak december 1959
Cisca, Mirja en Guusje
Biak, april 1960
"Elk pad is maar een pad
en je doet niets
of niemand kwaad
door het te laten vallen
als je hart je zegt dat te doen.
Bekijk elk pad aandachtig.
Probeer het uit –
zo vaak als je denkt
dat nodig is.
Stel jezelf,
en alleen jezelf
dan een vraag:
“heeft dit pad een hart?”
Zo ja,
dan is het een goed pad.
Zo nee,
dan is het niet te gebruiken."
Carlos Castaneda
1976 Indonesië/Baturadden
1985/86 Ons ouderlijk huis
mama in haar tuin
1986 in bungalow Ermelo
mama op blote voeten en nog sportief
1995 Reis Indonesië
1995 genietend bij tante Mona
Vergeten
Als ik oud geworden ben,
en ik menig mens niet meer herken,
En zelfs jouw naam ook niet weet,
pak dan mijn hand heel even beet...
En zeg me zó gedag,
laat me voelen dat je me mag,
Wellicht dat ik dat gevoel herken,
dat ik voor iemand - iemand- ben
en ik menig mens niet meer herken,
En zelfs jouw naam ook niet weet,
pak dan mijn hand heel even beet...
En zeg me zó gedag,
laat me voelen dat je me mag,
Wellicht dat ik dat gevoel herken,
dat ik voor iemand - iemand- ben
2006 haar verjaardag in Leo Polak
augustus 2006 Mirja helpt mama
verzwakt door ziekte
10 september 2006 Straatfeest Leo Polak
samen met haar kleinzoon Steve
De dag van afscheid nemen: Guus en Rosita
Lieve mama,
Beetje bij beetje moest ik je verlaten
Ik kon niet meer met je praten
Die blik, die stilte dat deed vaak zeer
De mama (oma ) van vroeger was je niet meer
Ik zag heel goed je stille verdriet
Maar helpen kon ik je niet
Alleen zoveel mogelijk bij je zijn
Dat vonden jij en ik ook fijn
Er zijn geen woorden voor iemand
Van wie je weet , zij redt het niet
Ik streel je wangen en pak je hand, ik zie je ogen,
Ik ben bevangen door verdriet
Flink was je je hele leven
Sterk tot het einde gebleven
Afscheid nemen doet pijn
Toch vond ik het fijn
om tot het laatste moment bij je te zijn.
Je bent in je strijd tot het uiterste gegaan
Niemand kan begrijpen
Wat je hebt doorstaan
Je hebt je strijd dapper gestreden rust nu maar uit lieve mama
Ik zal je erg gaan missen mama/oma.
Dag lieve mama/oma
Je liefhebbende oeteh en kleindochter Rosita
Kleinzoon Dion neemt afscheid, ook namens Steve
Dit gedicht draag ik (Dion) op aan mijn oma.
Mijn Oma
Zoals ik me haar herinner
Mijn oma,
de oma die er altijd voor
me is geweest.
Mijn oma,
ook de oma van Steve en Rosita.
Mijn oma,
zoals ik me haar herinner.
Mijn oma,
die me als klein kind
bracht naar de V & D
om naar de aapjes te kijken
die vrolijk muziek maakten.
Mijn oma,
zoals ik me haar herinner.
Mijn oma,
die ik graag hielp om haar
huis schoon te houden
in haar laatste jaren
zelfstandig wonend op langswater.
Mijn oma,
die me graag vertelde
over haar jonge jaren
toen opa haar het hof maakte.
Mijn oma,
zoals ik me haar herinner
Mijn oma.
Afscheid nemen doet pijn (voordracht Cisca)
Woorden zullen nooit in staat zijn onze gevoelens uit te drukken zoals we dat ervaren! En er zullen ook nooit genoeg woorden voor zijn .....
Onze moeder is gestorven.....!!!
Een gedachte die ik de laatste dagen volkomen verdrongen heb, het onvermijdelijke gebeurt in je leven, en - tot op dit moment – was het niet echt goed tot mij doorgedrongen.
Want zij was er toch altijd.....?
Dan kan zij er toch zomaar ineens niet meer zijn .....?
Ondanks alles ben je nooit voorbereid op zo’n verlies.
Ze betekende voor mij meer dan ‘zomaar’ een moeder.
Ze was ook mijn strijdmakker, als ik me niet wilde laten kennen.
We waren soms vuur en water.
En wij hebben nooit de gemakkelijke weg gekozen in ons leven.
Ze maakt dan ook wel een belangrijk deel van mijn leven uit.
Maar ze was ook mijn steun en toeverlaat in moeilijke tijden, mijn dierbare mama en een liefdevolle, verzorgende oma voor mijn kinderen! Iets wat ik nooit zal vergeten!
Toen ik 3,5 jaar na de geboorte van mijn kinderen besloot weer te gaan werken, was zij het die me daarin steunde. Als ik thuis kwam van mijn werk, hingen de luiers aan de waslijn te drogen, was de overige was gevouwen en gestreken, en stond op het vuur menige heerlijke maaltijd te pruttelen. Het was in feite een hele warme en gezellige tijd. Een tijd die ik altijd zal blijven koesteren.
En al was zij in verre vervlogen tijden het niet altijd eens met mijn keuzes in het leven, geen onvertogen woord hierover achteraf (wel vooraf) – en toen het eens goed mis ging en ze me weer ‘opraapte’, zei ze dat een verandering van omgeving wonderen doet, dus boekte ze een vakantie voor ons tweetjes naar haar geliefde Kreta. En ze had gelijk. Terugkomend had ik weer de kracht om mijn leven op te pakken en er een draai aan te geven, zodat het weer een uitdaging voor me werd.
Zij kon me niet behoeden voor al die tegenslagen, maar wel helpen krachtig te blijven.
Over haar leven kan je een boek schrijven, maar ik zal me beperken tot een paar historische feiten en een paar herinneringen die wij samen hadden:
Mama komt uit een gezin met 12 kinderen: 4 zonen en 8 dochters. Zij was de oudste dochter. Haar leven verliep niet zonder slag of stoot, en daarbij verwijs ik even naar de 2e W.O., waarin ze met haar moeder en zusjes en broertje verbleef in het vrouwenkamp Kampili op Celebes en daar zwaar keukenarbeid moest verrichten.
Maar ze was een krachtige vrouw, die elke keer weer als een Fenix uit het as verrees.
Op 1 mei 1947 trouwde ze met haar grote liefde, de marineman Max Akkerman.
Eén van haar grootste pijnen was het afscheid van haar ouders, broertjes en zusjes in 1950, die achterbleven, toen ze zwanger - en samen met mijn vader en mij, met de Sibajak Indonesië verliet, om een leven op te bouwen in het “o zo verre en koude” Holland.
Uit de brieven die haar vader haar schreef blijkt hun liefdevolle en innige relatie. Hun dochter Fietje vergat haar ouders nooit. Zoals ze dat in de laatste fase van haar leven wel eens verlangend kon zeggen, ik wil naar mijn mammie en pappie. Die droom en de hoop die zij koesterde om haar ouders ooit weer te zien, kon zij niet waar maken. Haar ouders overleden voortijdig en hebben nooit de kans gehad hun tjoetjoes (kleinkinderen) in Nederland aan hun hart te drukken, zoals haar vader en moeder dat wel eens verlangend schreven.
Ik herinner mij dat toen haar vader overleed in augustus 1958, zij huilend in de keuken stond met een brief van haar zusjes en een foto van haar vader in haar handen, en ze tegen mij zei: “nu heb je ook geen opa meer.” Wij woonden toen notabene in Biak, een eiland in het toenmalige Ned. Nieuw Guinea (en niet ver van Makassar), en ze kon niet eens– zoals het nu zo gemakkelijk gaat- even overvliegen naar haar vader. De verhouding tussen Nederland en Indonesië bleef slecht. Bovendien wilde Indonesië in die tijd Ned. Nieuw Guinea inlijven als provincie, wat weer voor een bedreigende politieke situatie zorgde.
In augustus 1960 vertrokken wij weer – nu als een gezin met 3 dochters – via Sydney met de Johan van Oldenbarnevelt naar Nederland. Een heuse wereldreis via Nieuw Zeeland, Tahiti, Panamakanaal, Florida, New York en via Southampton naar Amsterdam. Een wereldreis die ze haar leven lang koesterde en waarover ze niet uitgepraat raakte.
Zo staat mij aan het einde van deze reis ook nog een andere herinnering bij: haar liefde voor Nederland, want ze was niet alleen een dochter van het voormalige Ned. Indië, maar ze hield ook zielsveel van dat kouwe kikkerlandje.
Toen we Nederland binnenvoeren via de sluizen van Ijmuiden door het Noordzeekanaal, stonden we met z’n allen, ’s-ochtends vroeg, op het dek, in dekens gewikkeld, naar het Hollandse, mistige en koude landschap te kijken, eind september 1960 en de tranen biggelden over haar wangen, van blijdschap. Kon het toen nog niet begrijpen...
De dood van onze vader in april 1985 op 65-jarige leeftijd was de grootste genadeslag voor haar, waarvan ze maar langzaam herstelde. Maar zij slaagde erin weer van de kleine dingen van het leven te genieten.
Zo kan ik nog vele andere verhalen vertellen uit haar leven, maar ik wilde slechts een indruk geven van mama, zoals ik haar kende: een krachtige en pittige vrouw, die van het leven hield, een echte moeder voor haar kinderen, een fijne oma voor haar kleinkinderen, trouw en toegewijd en met onze vader als de enige liefde in haar leven.
In februari 2004 kwam zij ernstig te vallen en moest zij – na een herstelperiode in het ziekenhuis- opgenomen worden in een verpleegtehuis. In mei van dit jaar slaagden wij erin een plek voor haar te bemachtigen in een groepswoning, een nieuw project van de gemeente Amsterdam. Wij zagen haar – ondanks het feit dat zij in de loop van het jaar nogal sukkelde met haar gezondheid – opbloeien in een omgeving, waar zij weer betrokken raakte bij de dingen van alledag.
Mama werd op 30 juli 83 jaar
en overleed op 12 december 2006 om half elf in de ochtend.
Gedicht opgedragen aan onze moeder
Onze moeder is niet meer .....
Het verlies voelden wij al
ver voor het einde,
het verdriet al
voordat het afscheid kwam,
toen die onzekere verwarring
bezit van haar gedachten nam.
Maar als we haar bezochten
- elke keer,
dan was er steeds
die blijde glimlach weer.
We voelden mee
in haar stil verdriet,
in haar verlangen
naar haar mammie,
pappie en haar lief.
Díe eenzame strijd is nu voorbij ...
Nu rouwen wij, maar treuren niet.
Toen mijn moeder was gestorven,
heb ik lang staan kijken
naar haar verstild gezicht.
Gestreeld heb ik haar geliefde trekken,
haar ogen nu voor altijd dicht.
Voorbij was haar verdriet
om het vergeten,
voorbij was haar heimwee
en het niet meer te weten.
Haar geest had haar lichaam verlaten...
ze was bevrijd!
Als een leeuwerik
op weg naar de zon,
voorbij de regenboog,
terug naar de originele bron.
En terwijl ik keek
naar haar verstild gelaat
voelde ik die scherpe pijn
in mijn verdriet:
opnieuw een navelstreng verbroken.
Dat het zo'n pijn deed,
dat wist ik niet.
Maar ook zonder jou, mams,
tikt de klok even snel.
En ik weet -
ook de tijden veranderen wel.
Dus neem ik nu afscheid,
je moet nu gaan:
ga naar het licht, mams,
daar kom je vandaan!
Het verlies voelden wij al
ver voor het einde,
het verdriet al
voordat het afscheid kwam,
toen die onzekere verwarring
bezit van haar gedachten nam.
Maar als we haar bezochten
- elke keer,
dan was er steeds
die blijde glimlach weer.
We voelden mee
in haar stil verdriet,
in haar verlangen
naar haar mammie,
pappie en haar lief.
Díe eenzame strijd is nu voorbij ...
Nu rouwen wij, maar treuren niet.
Toen mijn moeder was gestorven,
heb ik lang staan kijken
naar haar verstild gezicht.
Gestreeld heb ik haar geliefde trekken,
haar ogen nu voor altijd dicht.
Voorbij was haar verdriet
om het vergeten,
voorbij was haar heimwee
en het niet meer te weten.
Haar geest had haar lichaam verlaten...
ze was bevrijd!
Als een leeuwerik
op weg naar de zon,
voorbij de regenboog,
terug naar de originele bron.
En terwijl ik keek
naar haar verstild gelaat
voelde ik die scherpe pijn
in mijn verdriet:
opnieuw een navelstreng verbroken.
Dat het zo'n pijn deed,
dat wist ik niet.
Maar ook zonder jou, mams,
tikt de klok even snel.
En ik weet -
ook de tijden veranderen wel.
Dus neem ik nu afscheid,
je moet nu gaan:
ga naar het licht, mams,
daar kom je vandaan!
beheerders
Cisca een maand oud
1995 Mama en haar dochter Cisca, nu een stuk ouder...
Irian Jaya
voorheen Nederlands Nieuw Guinea
Hollandia
hoofdstad van Nederlands Nieuw Guinea
No comments:
Post a Comment